Gefaseerd gebruik van hydroactieve wondverbanden
Nadat de oorzaak van de chronische wond via een differentiaaldiagnose is vastgesteld en met de behandeling van die oorzaak is begonnen, kan ook met de behandeling van de wond een begin worden gemaakt. In de klinische praktijk is gebleken dat het gefaseerd gebruik van hydroactieve wondverbanden tot effectieve resultaten leidt. Bij de keuze van het geschikte wondverband dient echter niet alleen rekening te worden gehouden met de fase waarin het wondgenezingsproces zich bevindt. Lokale “stoorfactoren” als infecties, necrosen, korstvorming, maceraties e.d. spelen ook een belangrijke rol.
Fase van de wondreiniging (exsudatie-/ontstekingsfase)
Met het oog op de genezing van een chronische wond, dienen dood, genecrotiseerd weefsel en vuile wondkorsten verwijderd te worden. Voor het debridement kunnen verschillende conservatieve en operatieve behandelingen worden gebruikt.
Naast de verschillende debridementmethoden dienen in de reinigingsfase ook wondverbanden gebruikt te worden die niet alleen een groot absorberend vermogen hebben, maar de wond tegelijkertijd ook vochtig kunnen houden. Een opeenhoping van afscheidingsproducten kan de kans op een infectie namelijk vergroten. Daarnaast dient ook voorkomen te worden dat er maceraties ontstaan.
Geschikte wondverbanden in de reinigingsfase zijn:
- schuimverbanden (bijv. PermaFoam);
- calciumalginaten (bijv. Sorbalgon);
- verbanden voor vochtige wondbehandelingen (TenderWet);
bij geïnfecteerde wonden of bij wonden met een verhoogd risico op infecties kan het zinvol zijn om naast de hydroactieve verbanden ook zilverhoudende wondverbanden te gebruiken (bijv. Atrauman Ag).
Granulatiefase
Het belangrijkste doel van de wondverzorging in de granulatiefase is het voorkomen dat de wond uitdroogt; dat gebeurt door de wond continu vochtig te houden. Als de wond namelijk wel uitdroogt, sterven cellen af, wat een aanzienlijk negatief effect op de wondgenezing heeft. Tegelijkertijd moet overtollig wondexsudaat geabsorbeerd worden om maceraties aan de wondranden te voorkomen. Als de wond regelmatig te droog is, verdient het aanbeveling om deze met hydrogel te bevochtigen. Bij sterk exsuderende wonden dienen verbanden met een hoge absorptiecapaciteit gebruikt te worden, zoals alginaten of schuimverbanden. Het uiterst gevoelige granulatieweefsel dient bovendien tegen traumatisering te worden beschermd. Optimale omstandigheden voor wondgenezing leiden meestal zeer snel tot wondcontractie en tot de vorming van epitheelweefsel.
Geschikte wondverbanden in de granulatiefase:
- schuimverbanden (bijv. PermaFoam);
- hydrocolloïden (bijv. Hydrocoll);
- hydrogels (bijv. Hydrosorb);
- calciumalginaten (bijv. Sorbalgon);
- verbanden voor vochtige wondbehandelingen (TenderWet).
Fase van de epitheelvorming
De laatste en beslissende stap in de wondgenezing is de vorming van nieuwe epitheelcellen. Net als bij de vorming van gezond granulatieweefsel heeft ook groeiend epitheelweefsel een vochtig en warm klimaat nodig voor de migratie van epitheelcellen. De wond dient echter ook beschermd te worden tegen eventuele negatieve externe mechanische invloeden. Bovendien moet voorkomen worden dat er bij het wisselen van verbanden cellen losgetrokken worden.
Geschikte verbanden in de fase van de epitheelvorming:
- hydrocolloïden (bijv. Hydrocoll);
- hydrogels (bijv. Hydrosorb);
- zelfklevende transparante verbanden (bijv. Hydrofilm).
De frequentie voor het vervangen van wondverbanden verschilt per geval en is afhankelijk van de toestand van de wond en het gebruikte wondverband. Indien het wondverband met afscheidingsstoffen en detritus is doordrenkt, dient het vervangen te worden. In de reinigingsfase is het dan ook noodzakelijk om het verband vaker te vervangen dan in de granulatiefase of tijden de epitheelvorming. Hoewel het gebruik van hydroactieve wondverbanden een belangrijke bijdrage aan de wondgenezing levert, vormt dit slechts één - zij het zeer belangrijk - onderdeel van de behandeling. Hydroactieve wondverbanden zijn echter geen vervanging voor een goede totaalverzorging van de patiënt.
